Industrijska proizvodnja u BiH početkom 2021. godine zabilježila mjesečni rast

Prema obimu vanjskotrgovinske razmjene, Bosna i Hercegovina se vratila na nivo 2017. godine, prije svega zbog velikog pada uvoza, što je uzrokovano padom potrošnje stanovništva, ali i zbog pada izvoza...

Analize 21.06.2021, 09:59 21.06.2021, 10:37
Industrijska proizvodnja u BiH početkom 2021. godine zabilježila mjesečni rast
© AA/ilustracija

Friedrich Naumann Fondacija izdala je redovni ekonomski izvještaj, čiji su autori Admir Čavalić, Faruk Hadžić i Damir Bećirović sa ciljem dokumentovanja ekonomske stvarnosti Bosne i Hercegovine. 

Makroekonomski indikatori za 2020. godinu pokazuju da je pandemija bolesti COVID-19 ostavila značajne posljedice po ekonomiju Bosne i Hercegovine. Zabilježeni ekonomski pad će biti veći nego što su ostvarene godišnje stope rasta od dolaska posljednje ekonomske krize 2008. godine. Prema obimu vanjskotrgovinske razmjene, Bosna i Hercegovina se vratila na nivo 2017. godine, prije svega zbog velikog pada uvoza, što je uzrokovano padom potrošnje stanovništva, ali i zbog pada izvoza. Nakon dužeg perioda, industrijska proizvodnja je početkom 2021. godine zabilježila mjesečni rast, u najvećoj mjeri zbog veće proizvodnje električne energije, te se nadati da će se pozitivni trendovi nastaviti i tokom godine. Iako je zabilježeno opšte smanjenje cijena, što je rezultat nastavka trajanja potrošačkog pesimizma, pojedine stavke poput osnovnih životnih namirnica su bilježile rast, što je dovelo u teži položaj pojedine kategorije stanovništva, poput penzionera i penzionerki, kojima penzije neće biti povećane tokom 2021. godine. Njihov broj tokom 2020. godine je značajno povećan, što je dovelo do dodatnog pritiska na budžete oba entiteta. Kretanja broja penzionera u narednom periodu najviše zavise od trajanja pandemije i početka procesa vakcinacije, što determinira smrtnost ovog dijela populacije.

Prvi kvartal 2021. godine je bio posebno izazovan za bosanskohercegovačku ekonomiju. COVID-19 pandemija je prouzrokovala brojne probleme − veći broj nezaposlenih osoba, rast cijena, budžetske nestabilnosti i, posljedično, naglašavanje političkih, socijalnih te naročito zdravstvenih kriza. Većina vlada u Bosni i Hercegovini je već anticipirala navedeno, predlažući i usvajajući znatno manje budžete u odnosu na prijedloge iz 2019. godine, odnosno početak 2020. godine. Osnovni izazovi domaće ekonomije koji su proistekli iz prvog kvartala se odnose na treći val pandemije i njegove posljedice po domaću ekonomiju kakve su izostanak vakcina, kao i parcijalna zatvaranja ekonomije (lockdown), poput onih u Kantonu Sarajevu. Vlade nemaju inovativna ekonomska rješenja niti planiraju svoje poteze u tom pravcu. Ono što je posebno izazovno jesu negativni ekonomski trendovi, naročito u zemljama Europske unije (EU). Ovi trendovi će imati izuzetne posljedice po ekonomiju Bosne i Hercegovine, što vjerovatno opravdava postojeću procjenu od 2.8 posto rasta/oporavka u ovoj godini.

Rezultati provedenog istraživanja u okviru izvještaja ukazuju da privredni subjekti u Bosni i Hercegovini ukupnu poslovnu klimu percipiraju kao nepoticajnu, pri čemu ne vide da se ona nešto bitnije mijenja u posljednjih pet godina. Posebno se ističu četiri prepreke koje su ispitanici prosječno ocijenili kao najveće. To su: parafiskalni i administrativni troškovi poslovanja, pravna nesigurnost i pravosuđe, javna uprava i poreske obaveze. Kao najznačajnija prepreka poslovanju navedeni su parafiskalni i administrativni troškovi poslovanja, što je i očekivano jer ih privredni subjekti percipiraju kao direktni, većinom nepotrebni trošak, pri čemu im posebno smeta broj potrebnih procedura za ispunjavanje propisa iz ove oblasti, kao i netransparentnost u trošenju tih sredstava, bez jasnog efekta i koristi od propisanih nameta. Pravni sistem i, generalno, pravosuđe je percipirano kao veoma značajna prepreka poslovanju. Ono što je posebno istaknuto kada je riječ o pravosuđu, jeste činjenica da se sudski postupci veoma dugo vode, uz otežanu provedbu samih sudskih presuda. Osim navedenog, česta pojava neusklađenosti zakonskih i podzakonskih akata stvara klimu nepovjerenja u pravosudni sistem kao jedan od ključeva dobre poslovne klime i privlačenja stranih investicija, navodi se u ekonomskom istraživanju Fondacije Friedrich Naumann. 

komentari (0)