Alarm naučnika: Smanjuje se broj ptica, stižu nam "tiha proljeća"

One iste ptice koje su generacijama dolazile s juga u štale širom Evrope, sada je sve teže pronaći

MAGAZIN 23.12.2022, 11:47
Alarm naučnika: Smanjuje se broj ptica, stižu nam "tiha proljeća"
© AA

Planeta trenutno proživljala takozvano „tiho proljeće“ koje uništava divlje ptice što je jedno od najvećih masovnih uginuća u posljednjim desetljećima.

Britanski list „The Guardian“ poziva se na Jamesa Pearcea-Higginsa, direktora naučnog ornitološkog instituta „British Trust for Orinthology“ (BTO) sa sjedištem u engleskom Thetfordu koji kaže:

- Posljednji put kad smo doživjeli ovako velike gubitke divljih ptica je bilo 1950-tih i 1960-tih godina što je bio rezultat ekspanzije poljoprivrede, kaže Pearce-Higgins.

I ranija naučna istraživanja potvrdila su da se broj ptica u svijetu smanjuje rapidno. U nekim područjima bilježi se pad do 85% u odnosu na period od prije tridesetak godina. Posljedica je to urbanizacije i intenzivne poljoprivredne prakse.

Pojam "tiho proljeće" se odnosi na razdoblje buđenja prirode bez cvrkuta ptica.

Smanjenjem broja domaćih životinja u malim privredama i povećanjem grla na velikim farmama postepeno se narušio suživot prirode i čovjeka. One iste ptice koje su generacijama dolazile s juga u štale širom Evrope, sada je sve teže pronaći. One ptice koje svi relativno dobro poznajemo i koje su najavljivale kad će padati kiša, poput jedinki lastavica.

Zašto se ovo dešava?

Upotrebom teških oruđa, mineralnih gnojiva i pesticida zauvijek se promijenilo, ne samo pogled pogled na proizvodnju hrane, već i sama priroda. Prirodni ciklusi su prekinuti. Balans razmijene resursa i suživot organizama je izgubljen. Brojnim životinjskim i biljnim organizmima prijeti izumiranje.

Narativ „tiho proljeće“ odnosi se na pojam Rachela Carsona iz 1962. godine koji je tvrdio da pesticidi, posebno DDT (bezbojni hemijski pesticid) ubija ptice. DDT je uzrokovao da ljudske jaja ptica budu toliko tanke da ih odrasle jedinke zdrobe tokom inkubacije što je dovelo do propadanja gnijezda i smrti hiljada ptica.

Svjetska organizacija za zdravlje životinja (OIE) procjenjuje da je od kraja 2021. do danas više od 50.000 divljih ptica umrlo od visokopatogene influence ptica H5N1, uglavnom u Evropi i Americi, takozvane „ptičije gripe“.

U Ujedinjenom Kraljevstvu, učinci ptičje gripe započeli su na najsjevernijim otocima Škotske u proljeće, šireći se prema jugu duž istočne obale Engleske sve do Sussexa, pri čemu su najgore pogođene kolonije gnijezdećih morskih ptica.

Već postoji više od desetak žarišta u tim dijelovima među pticama močvaricama koje zimuju. To sugeriše da je ptičija gripa već široko rasprostranjena i da će se sljedeće godine ponovno naći u kolonijama morskih ptica koje se razmnožavaju, tvrdi Pearce-Higgins.

Ptičija gripa registrovana je kod 3.500 divljih ptica u 37 evropskih zemalja u sezoni 2021-2022, potvrdila je Evropska agencija za sigurnost hrane. Najviše prijavljenih slučajeva bilo je u Njemačkoj, Francuskoj, Nizozemskoj i Ujedinjenom Kraljevstvu i to s obalskim područja. 

Prvi slučaj u Sjedinjenim Američkim Državama otkriven je kod američke patke golubice u Južnoj Karolini 14. januara 2022. Od tada je bilo 3.700 pozitivnih testova u američkih 47 država, prema američkim centrima za kontrolu i prevenciju bolesti.

Globalno gledano, najviše prijava dolazi iz Evrope, a potom iz SAD-a, tvrdi UN, iako se virus širi i Afrikom i Azijom. U novembru ove godine ptičja gripa pronađena je u Južnoj Americi, uz zabrinutost da će stići do Galápagosa. Znanstvenici sumnjaju da su neke ptice selice donijele podtip H5N1 iz SAD-a. Uginulo je više od 13.000 morskih ptica, uključujući više od 5.500 pelikana u Peruu. Od tada se proširio u pet zemalja Južne Amerike.

Ujedinjeno Kraljevstvo naseljava oko 60% svjetske populacije ptičijih vrsta velikog pomornika i sjevernog ganeta. Obje vrste su doživjele "neviđene nivoe smrtnosti", tvrdi Pearce-Higgins.

Naučnici kažu da će slika postati jasnija u nadolazećim godinama, pogotovo na proljeće kada budemo vidjeli koliko se morskih ptica selica vraća na razmnožavanje, dajući jasniju sliku o tome koliko ih je preživjelo odnosno uginulo.

komentari (0)