Priča o Rustem paši, znamenitoj ličnosti koja je obilježila 16. stoljeće

Ističe se da je do mjesta paše došao onda kada je privukao pažnju sultana Sulejmana

MAGAZIN 22.11.2022, 12:35 22.11.2022, 12:41
Priča o Rustem paši, znamenitoj ličnosti koja je obilježila 16. stoljeće
© Balkan News

Prema predanjima Rustem paša rođen je u selu zapadno od Butmira ili Sarajevskog Polja kod Sarajeva početkom 1500-tih godina.  Isti podaci navode i da se njegova porodica prezivala Opuković ili Čigalić. Za porijeklo Rustem paše ne postoje precizni podaci. Ističe se da je bio Hrvat, Bosanac, Srbin ili Albanac.

Bale Bernardo Navagero, mletački rezidentni ambasador na dvorima cara Karla V, Sulejmana Veličanstvenog i pape Pavla IV za Rustem pašu naveo da je bio sin pastira koji je čuvao svinje u srpskom selu u blizini Sarajeva. Također, prema jednim predanjima otac mu se zvao Radoje, dok drugi izvori bilježe da mu je otac bio Abrurrahman, Abdurrahim, Abdulhamid, Abdulmuin i Mustafa.

Stupanje na mjesto vezira 

Iako se ne zna kada je primljen u janjčarske novake vojske Sultana, navodi se da je sistemom devširme došao u sultansku palaču gdje se pokazao sposobnim. Ističe se da je do mjesta paše došao onda kada je privukao pažnju sultana Sulejmana. Priča se da je iz ruke Sulejmana Veličanstvenog nešto ispalo kroz prozor u palači. Dok su se ostali spuštali niz stepenice da uhvate predmet, Rustem paša je skočio kroz prozor. Tim svojim djelom privukao je pažnju Sultana.

O prvoj funkciji Rustem paše u sultanovom dvoru nema konkretnih podataka. Pretpostavlja se da je najprije kao paž, tačnije plemić koji se sprema da postane vojnik, iz sultanove HAS ODE ili lične odaje bio rikabdar, odnosno uzengija. Ono što je poznato o Rustem paši je i to da je učestvovao u pohodu na Mohačkom polju 1526. godine, u svojstu silahdara, nosača sultanovog mača. Nakon što se vratio iz bitke, i samo dan prije nego što je ušao u Istanbul, sultan Sulejman je, Rustema imenovao prvim mirahurom, konjušarom.

Nedugo zatim, na prijedlog velikog vezira Ibrahim  paše, sultan Sulejman je Rustem pašu razrješio dužnosti mirahora te  on, pretpostavlja se, završava na čelu Sandžaka Teke 1533. godine.

Tri godine nakon toga, 1536, nakon pogubljenja vezira Ibrahim paše, Rustem paša počinje sa obavljanjem funkcije namjesnika beglerbega u Dijarbakiru. Dvije godine kasnije, pogibijom vezira Mustafa paše, postaje beglerbeg Anadolije. 

Prema legendi, Sulejman Veličanstveni je želio da Rustem paša, oženi njegovu kćerku ali su brojne glasine o Rustemu sprječavali taj brak. Sulejman Veličanstveni je poslao jednog od svojih doktora u Diyarbakir da provjeri priče o tome da je Rustem paša imao gubu. Kada su stigli u Diyarbakir otkrili su da ta glasina nije bila tačna. Tako, Rustem paša ženi Mihrimah sultan, kćerku sultana Sulejmana i Sultanije Hurrem i dobija titulu Damad Rustem –paša. Titula Damad u to vrijeme bila je karakteristična samo za zetove unutar Osmanskog carstva.

U svojstvu drugog vezira, titule koju je dobio 1541. godine, Rustem paša je učestvovao u velikom ratnom pohodu sultana Sulejmana u zauzmanju Budima, koji je pod osmansku vlast pao 29.augusta 1541. godine. U tom osvojenju Rustem paša je odigrao veliku diplomatsku ulogu pa ga je Sultan sulejman imenovao za velikog vezira Osmanskog carstva. Dužnost velikog vezira Rustem paša je obnašao dva puta. Prvi put od 1544 do 1553.  a tada je zbog sumnje da je kriv za pogubljenje princa Mustafa smijenjen sa te pozicije te je pao u nemilost sultana. Uz pomoć sultanije Hurem ponovno je postao veliki vezir 1555. godine.  Bilo je to i njegovo posljednje imenovanje za velikog vezira. Rustem paša preminuo je 1561. godine te je ukopan u dvorištu Yeni Sultan Mehmed džamije.

Rustem pašin vakuf

Rustem paša je iza sebe ostavio veliku zaostavštinu u iznosu od 15 miliona dukata. Prema osmanskim izvorima o njegovom bogatstvu navodi se 12 miliona zlatnika. Iza sebe je ostavio 1.700 robova, 2.900 ratnih konja, 815 farmi u Anadoliji i Rumeliju, 76 vodenih mlinova i mnogo toga.

Pored važnih funkcija koje je obnašao Rustem paša je bio i veliki vakif. Rustem paša je izgradio mnoge vakufe na Balkanu, Turskoj, Mađarskoj, Jeruzalemu, Egiptu i Medini. U Istanbulu iza sebe je ostavio džamiju, medresu, biblioteku, pet hanova, dvije škole, kupatilo i karavan saraj u Ankari. Po jednu dzamiju u kastamonu, natrkiveni bazar, gostionicu i kupatilo u Erzincanu, hamam i natkriveni bazar u Erzurumu, karavan – saraj u Edirneu. Naručio ili svojim doniranim prihodima dao da se grade, imareti, škole džamije, prodavnice, hanovi, karavan saraji.

U Bosni i Hercegovini, tačnije Sarajevu, Rustem paša je polovinom 16.vijeka izgradio Brusa bezistan, veliki han na Ilidži te veliki kameni most, sa petnaest svodova preko Željeznice. Dolaskom Austrougarske vlasti Rustem pašin han je preuređen u Hotel Igman.

Iako je novac od hana i bezistana čuvao sa popravku mosta, Rustem pašin most na Ilidži nikada nije obnovljen a danas centralna ulica na Ilidži nosi naziv po velikom veziru Osmanskog carstva Rustem paši. 

komentari (0)